.jpg)
Ως «μια νέα προσπάθεια σε εξέλιξη για ένα από τα πιο φιλόδοξα ενεργειακά έργα της Ευρώπης» χαρκτηρίζει η γερμανική εφημερίδα Handelsblatt την αίτηση του ΑΔΜΗΕ στις ρυθμιστικές αρχές της Κύπρου και του Ισραήλ για το δεύτερο τμήμα του GSI, του υποθαλάσσιου καλωδίου ηλεκτρικής ενέργειας που θα συνδέει τις δύο χώρες με την Ελλάδα.
Το δημοσίευμα αναφέρεται στην εμπλοκή της γαλλικής Meridiam με την απόκτηση του 66% του GSI.
GSI: Το γαλλικό «ιππικό»
Η Meridiam ειδικεύεται στην ανάπτυξη, χρηματοδότηση και λειτουργία βιώσιμων δημόσιων υποδομών γράφει το δημοσίευμα, σημειώνοντας ότι η εταιρεία κατέβαλε την ονομαστική αξία των αποκτηθέντων μετοχών, 3,05 εκατομμύρια ευρώ, για το μερίδιο. «Αυτό δίνει νέα ώθηση στο έργο, το οποίο μαστίζεται εδώ και χρόνια από καθυστερήσεις, προβλήματα χρηματοδότησης και γεωπολιτικές εντάσεις» σχολιάζει η εφημερίδα.
Υπενθυμίζει, ότι η ΕΕ χαρακτηρίζει το έργο ως Έργο Κοινού Ενδιαφέροντος (PCI) και έχει δεσμευτεί για χρηματοδότηση 658 εκατομμυρίων ευρώ.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η γαλλική επένδυση «δίνει στο έργο μεγαλύτερο γεωπολιτικό βάρος». «Η επένδυση της Meridiam δεν βελτιώνει μόνο τις προοπτικές βιώσιμης χρηματοδότησης του έργου, το οποίο εκτιμάται σε σχεδόν δύο δισεκατομμύρια ευρώ. Το πλειοψηφικό μερίδιο προσδίδει επίσης στο έργο μεγαλύτερο πολιτικό βάρος. Αυτό συμβαίνει επειδή το πρώτο τμήμα μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου διέρχεται από μια θαλάσσια περιοχή την οποία η Τουρκία -σε αντίθεση με τους κανόνες της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας – θεωρεί αποκλειστική οικονομική της ζώνη.
»Η Τουρκία έχει επανειλημμένα και σημαντικά παρεμποδίσει τις προκαταρκτικές εργασίες. Το 2024, οι έρευνες του βυθού νότια της Κρήτης οδήγησαν σε αντιπαραθέσεις με τουρκικά πολεμικά πλοία, διακόπτοντας προσωρινά τις εργασίες».
Ακόμη μία γαλλική εταιρεία, η Nexans, συμμετέχει ήδη. Είναι υπεύθυνη για την παραγωγή και την τοποθέτηση του υποβρύχιου καλωδίου. Αναμέντεται «ότι η συμμετοχή δύο μεγάλων γαλλικών εταιρειών θα βοηθήσει στην υπέρβαση των τουρκικών αντιρρήσεων».
Δύο τμήματα, δύο προβληματικές περιοχές
Παρουσιάζοντας το έργο η εφημερίδα γράφει ότι το GSI αποτελείται από δύο τμήματα: Το πρώτο εκτείνεται από την Κρήτη, η οποία είναι ήδη συνδεδεμένη με το ευρωπαϊκό δίκτυο, στην Κύπρο. Από εκεί, η γραμμή πρόκειται να επεκταθεί στο Ισραήλ.
«Ενώ το πρώτο τμήμα αντιμετωπίζει κυρίως πολιτικά και οικονομικά προβλήματα, το δεύτερο κάνει τώρα ένα σημαντικό ρυθμιστικό βήμα.
»Μετά από μια επικαιροποιημένη ανάλυση κόστους – οφέλους, ο ΑΔΜΗΕ υπέβαλε την αίτηση επένδυσης για τη σύνδεση Κύπρου -Ισραήλ. Οι ρυθμιστικές αρχές και των δύο χωρών πρέπει τώρα να αποφασίσουν πώς θα κατανεμηθεί το κόστος επένδυσης. Σύμφωνα με τους κανόνες της ΕΕ, έχουν προθεσμία έως και έξι μήνες για να το πράξουν.
»Σύμφωνα με τον ΑΔΜΗΕ, οι μελέτες καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η σύνδεση είναι οικονομικά βιώσιμη σε όλα τα σενάρια που εξετάστηκαν. Στόχος είναι η βελτίωση της ασφάλειας εφοδιασμού, η προώθηση της επέκτασης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και η σύνδεση των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας της Ανατολικής Μεσογείου με το ευρωπαϊκό δίκτυο».
Η σημασία για την Κύπρο
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για την Κύπρο, εκτιμά η εφημερίδα.
«Το νησί είναι το μόνο κράτος μέλος της ΕΕ που δεν διαθέτει σύνδεση στο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας με άλλη χώρα της ΕΕ.
Επί του παρόντος, το νησιωτικό έθνος παράγει σχεδόν τα τρία τέταρτα της ηλεκτρικής του ενέργειας σε θερμοηλεκτρικούς σταθμούς που τροφοδοτούνται με βαρύ μαζούτ ή ντίζελ, κάτι που είναι αναποτελεσματικό, ακριβό και επιβλαβές για το περιβάλλον. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας συμβάλλουν μόνο στο 25% περίπου της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.».
Συνεπώς, «η σύνδεση με την Ελλάδα θα μπορούσε να τερματίσει την ηλεκτρική απομόνωση του νησιού, να βελτιώσει τη σταθερότητα του δικτύου και, ως εκ τούτου, να αυξήσει το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
»Η επέκταση του καλωδίου μέχρι τη Χάιφα θα δημιουργούσε μια ενεργειακή γέφυρα, συνδέοντας επίσης το απομονωμένο Ισραήλ με το ευρωπαϊκό δίκτυο».
Το έργο είναι τεχνικά απαιτητικό προσθέτει το δημοσίευμα.
Το τμήμα μεταξύ Κύπρου και Ισραήλ έχει προγραμματιστεί να έχει μήκος 324 χιλιόμετρα και θα εκτείνεται κυρίως σε βάθος 2.200 έως 2.400 μέτρων. Σχεδιάζεται μια διπολική σύνδεση υψηλής τάσης συνεχούς ρεύματος (HVDC) 500 κιλοβόλτ με αρχική χωρητικότητα 1.000 μεγαβάτ.
Η ηλεκτρική ενέργεια θα μπορούσε να ρέει και προς τις δύο κατευθύνσεις.
Μόλις οι ρυθμιστικές αρχές συμφωνήσουν για την κατανομή του κόστους, το GSI μπορεί να λάβει την τελική επενδυτική απόφαση.
Μετά από αυτό, θα είναι ανοιχτή η πορεία για τη χρηματοδότηση και την αναζήτηση πρόσθετων επενδυτών.
GSI: Η αντίσταση στη Λευκωσία
Αλλά στην Κύπρο, από όλα τα μέρη που θα ωφελούνταν περισσότερο από τη σύνδεσή τους με την ΕΕ, υπάρχει πεισματική αντίσταση στο καλώδιο ηλεκτρικής ενέργειας σημειώνει η εφημερίδα.
«Η κυπριακή κυβέρνηση και ο κρατικός φορέας εκμετάλλευσης του δικτύου ΡΑΕΚ διστάζουν να συνεισφέρουν οικονομικά, παρόλο που το έργο υπόσχεται χαμηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας για τους Κύπριους καταναλωτές. Επισήμως, λένε ότι αμφιβάλλουν για την οικονομική βιωσιμότητα του έργου.
»Ο πρώην υπουργός Ενέργειας της Κύπρου, Γιώργος Παπαναστασίου, κατηγορεί τα “τοπικά συμφέροντα” γι’ αυτό: “Οτιδήποτε προέρχεται από άλλη πηγή ηλεκτρικής ενέργειας στη μικρή κυπριακή αγορά και δεν βρίσκεται υπό τον έλεγχο τοπικών φορέων θεωρείται απειλή”, λέει ο Παπαναστασίου.
»Οι φορείς εκμετάλλευσης ηλιακών και αιολικών πάρκων επωφελούνται επί του παρόντος από το γεγονός ότι τα τιμολόγια τροφοδοσίας τους βασίζονται στο υψηλό κόστος της συμβατικής παραγωγής ενέργειας.
»Η φθηνή εισαγόμενη ηλεκτρική ενέργεια από την Ελλάδα θα έθετε υπό πίεση αυτό το επιχειρηματικό μοντέλο. “Θέλουν όλα να παραμείνουν τα ίδια”, λέει ο Παπαναστασίου».
Θεωρούνταν ένθερμος υποστηρικτής του έργου, μέχρι που ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης τον απέλυσε τον περασμένο Δεκέμβριο, σχολιάζει η εφημερίδα.
«Η κυβέρνηση στη Λευκωσία υποστηρίζει δημόσια το έργο, αλλά βάζει φρένο στο παρασκήνιο» προσθέτει το δημοσίευμα.
«Οι παρατηρητές υποψιάζονται ότι ο Χριστοδουλίδης δεν μπορεί – ή δεν θα – επικρατήσει έναντι του κυπριακού ενεργειακού λόμπι, το οποίο έχει ισχυρές διασυνδέσεις στην πολιτική.
»Η διστακτικότητα της Κύπρου προκαλεί αυξανόμενη ενόχληση στους κύκλους της ελληνικής κυβέρνησης και έχει οδηγήσει σε πολιτικές εντάσεις μεταξύ των παραδοσιακά στενά συνδεδεμένων χωρών. Με την εμπλοκή της Meridiam, η πίεση στον Χριστοδουλίδη αυξάνεται τώρα για να διευκρινίσει επιτέλους τη θέση του σχετικά με το έργο του καλωδίου» καταλήγει η εφημερίδα.
