ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ - www.energymag.gr
Καθοριστικό ρόλο στη χρηματοδότηση του ενεργειακού μετασχηματισμού της χώρας διαδραμάτισε το Ταμείο Ανάκαμψης, καθώς περίπου 3,3 δισ. ευρώ από τους συνολικούς διαθέσιμους πόρους κατευθύνθηκαν σε έργα που σχετίζονται άμεσα με την ενέργεια, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για την επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης αλλά και την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας.
Σύμφωνα με πηγές του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το μεγαλύτερο μέρος των χρηματοδοτήσεων οργανώθηκε γύρω από τρεις βασικές κατευθύνσεις: την εξοικονόμηση ενέργειας, την ανάπτυξη Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και αποθήκευσης, καθώς και την προώθηση νέων τεχνολογιών που συνδέονται με την πράσινη βιομηχανία.
Εξοικονόμηση: Η μεγαλύτερη δεξαμενή πόρων
Η σημαντικότερη χρηματοδοτική παρέμβαση αφορά τα προγράμματα ενεργειακής εξοικονόμησης, με προϋπολογισμό που προσεγγίζει το 1,5 δισ. ευρώ. Μέσα από τις διαδοχικές δράσεις «Εξοικονομώ», αλλά και μέσω προγραμμάτων αντικατάστασης ηλεκτρικών θερμοσιφώνων και άλλων παρεμβάσεων ενεργειακής αναβάθμισης, περισσότεροι από 180.000 ιδιοκτήτες κατοικιών έχουν ήδη ωφεληθεί, ενώ η υλοποίηση αρκετών δράσεων συνεχίζεται.
Αντίθετα, οι αντίστοιχες πρωτοβουλίες που απευθύνονταν στις επιχειρήσεις δεν παρουσίασαν τον ίδιο βαθμό συμμετοχής, καθώς η απορρόφηση των διαθέσιμων κονδυλίων κινήθηκε χαμηλότερα από τον αρχικό σχεδιασμό.
ΑΠΕ, αποθήκευση και δίκτυα απορρόφησαν ακόμη 1,5 δισ. ευρώ
Ιδιαίτερα σημαντική ήταν και η χρηματοδότηση έργων που σχετίζονται με τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, τις υποδομές αποθήκευσης και τον εκσυγχρονισμό των ηλεκτρικών δικτύων, συνολικού ύψους περίπου 1,5 δισ. ευρώ.
Στο πακέτο αυτό περιλαμβάνονται τα προγράμματα εγκατάστασης φωτοβολταϊκών σε κατοικίες και αγροτικές εκμεταλλεύσεις, οι επενδύσεις σε συστήματα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, η χρηματοδότηση του αντλησιοταμιευτικού έργου στην Αμφιλοχία, καθώς και εκτεταμένες παρεμβάσεις των ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ για την αναβάθμιση και την υπογειοποίηση κρίσιμων ηλεκτρικών υποδομών.
Νέες τεχνολογίες και πράσινη βιομηχανία
Ο τρίτος άξονας των παρεμβάσεων αφορά επενδύσεις περίπου 400 εκατ. ευρώ σε τομείς που αναμένεται να αποκτήσουν αυξανόμενη σημασία τα επόμενα χρόνια.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται έργα πράσινου υδρογόνου, υποδομές δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα (CCS), αλλά και η ενίσχυση βιομηχανικών μονάδων που παράγουν εξοπλισμό απαραίτητο για την ενεργειακή μετάβαση, όπως ηλεκτρολογικά συστήματα, καλώδια και εξοπλισμό θέρμανσης.
Ανακατανομές χωρίς απώλεια πόρων
Κατά τη διάρκεια της εφαρμογής του προγράμματος πραγματοποιήθηκαν αλλαγές στη σύνθεση των έργων, χωρίς όμως να μεταβληθεί ο συνολικός προϋπολογισμός που είχε προβλεφθεί για τον ενεργειακό τομέα.
Έργα που δεν μπορούσαν να ολοκληρωθούν εντός των αυστηρών χρονοδιαγραμμάτων του Ταμείου αντικαταστάθηκαν από παρεμβάσεις μεγαλύτερης ωριμότητας, οι οποίες εμφάνιζαν υψηλότερη απορροφητικότητα και αυξημένες πιθανότητες έγκαιρης ολοκλήρωσης. Με τον τρόπο αυτό διατηρήθηκε η αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων, δίνοντας προτεραιότητα σε ώριμες επενδύσεις εξοικονόμησης και εκσυγχρονισμού των ενεργειακών υποδομών.
Πέρα από τις χρηματοδοτήσεις
Παράλληλα προωθήθηκαν σημαντικές θεσμικές παρεμβάσεις που δημιουργούν το πλαίσιο για τις επόμενες επενδύσεις στον ενεργειακό τομέα.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η θεσμοθέτηση του πλαισίου για το βιομεθάνιο, η διαμόρφωση του κανονιστικού πλαισίου για τα έργα CCS, η ίδρυση του ειδικού εταιρικού σχήματος που θα αναλάβει την ανάπτυξη των υπεράκτιων αιολικών πάρκων, αλλά και η ολοκλήρωση κρίσιμων χωροταξικών παρεμβάσεων για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.
Επιταχύνεται η αγορά αποθήκευσης
Την ίδια στιγμή, το ενδιαφέρον του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας μεταφέρεται πλέον στην ταχύτερη υλοποίηση των έργων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας με μπαταρίες.
Πηγές με γνώση των διαδικασιών αναφέρουν ότι βρίσκεται σε εξέλιξη η αξιολόγηση μεγάλου αριθμού επενδυτικών προτάσεων, με στόχο η σχετική διαδικασία να ολοκληρωθεί το επόμενο διάστημα, ώστε από το φθινόπωρο να αρχίσει σταδιακά η χορήγηση Όρων Σύνδεσης στα έργα που θα λάβουν το «πράσινο φως».
Συνολικά, η ισχύς των έργων που βρίσκονται στο στάδιο της αξιολόγησης προσεγγίζει τα 7 GW. Από αυτά, περίπου 4,7 GW εντάσσονται στη διαδικασία προτεραιότητας σύνδεσης μέσω του μηχανισμού MERITS, ενώ επιπλέον περίπου 2,5 GW αφορούν έργα των κατηγοριών Ε11Α και Ε11Β που προέρχονται από το υφιστάμενο αδειοδοτικό πλαίσιο.
Στόχος του υπουργείου είναι να επιταχυνθεί η μετάβαση από την αδειοδότηση στην πραγματική κατασκευή των έργων, περιορίζοντας τα εμπόδια που καθυστερούν την είσοδό τους στο ηλεκτρικό σύστημα.
Παράλληλα, αρμόδιες πηγές εκτιμούν ότι ολοκληρώνεται πλέον ο πρώτος κύκλος ανάπτυξης της αγοράς αποθήκευσης, ο οποίος περιλάμβανε τη δημιουργία του απαραίτητου θεσμικού πλαισίου και την ολοκλήρωση των διαγωνισμών του Ταμείου Ανάκαμψης για περίπου 900 MW επιδοτούμενων μονάδων.
Με την αγορά να εισέρχεται πλέον στην επόμενη φάση, το βάρος μετατοπίζεται στην ταχεία αδειοδότηση και διασύνδεση νέων έργων, ώστε η αποθήκευση να αποτελέσει τον βασικό πυλώνα που θα επιτρέψει ακόμη μεγαλύτερη διείσδυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στο ελληνικό ηλεκτρικό σύστημα, ενισχύοντας παράλληλα την ευστάθεια του δικτύου και τη δυνατότητα προσέλκυσης νέων επενδύσεων.
