Αυξήσεις της τάξης του 40% στις χρεώσεις Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ) έχουν ήδη αποτρέψει οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις των νησιών, με το οικονομικό όφελος για τους καταναλωτές να έχει αρχίσει να αποτυπώνεται στους λογαριασμούς ρεύματος, χωρίς ωστόσο να γίνεται άμεσα ορατό. Την ίδια στιγμή, η μείωση του κόστους ηλεκτροδότησης των νησιών δημιουργεί πλέον τις προϋποθέσεις ώστε να μηδενιστεί μέσα στα επόμενα 1-2 χρόνια το συσσωρευμένο έλλειμμα του λογαριασμού ΥΚΩ, ανοίγοντας τον δρόμο για περαιτέρω ελαφρύνσεις.
Την εικόνα αυτή περιέγραψε ο Μπουλαξής από τον ΑΔΜΗΕ, μιλώντας στο πρόσφατο συνέδριο «Ενέργεια και Ανάπτυξη» του ΙΕΝΕ. Όπως επισήμανε, τα κέρδη από τις διασυνδέσεις έχουν ήδη αρχίσει να περνούν στους καταναλωτές, με τη μορφή αυξήσεων που αποφεύχθηκαν, ενώ από φέτος θα δημιουργείται ετησίως ένα οικονομικό «μαξιλάρι» της τάξης των 170 εκατ. ευρώ.
Εξηγώντας πώς προκύπτει το όφελος για τους καταναλωτές, ο Μπουλαξής αναφέρθηκε στην εξέλιξη των απαιτούμενων ποσών για την κάλυψη των ΥΚΩ τα τελευταία χρόνια. Όπως σημείωσε, το 2019 οι σχετικές ανάγκες ανέρχονταν σε περίπου 680 εκατ. ευρώ, από τα οποία τα 600 εκατ. αφορούσαν την ηλεκτροδότηση των μη διασυνδεδεμένων νησιών και τα υπόλοιπα 80 εκατ. το Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο (ΚΟΤ).
Πώς αποφεύχθηκαν οι αυξήσεις 40%
Με βάση τα συγκεκριμένα ποσά είχαν υπολογιστεί και οι μοναδιαίες χρεώσεις ΥΚΩ, ώστε να εξασφαλίζεται η ανάκτηση του αντίστοιχου κόστους. Ωστόσο, τα επόμενα χρόνια οι ανάγκες χρηματοδότησης αυξήθηκαν σημαντικά, παρά την προοδευτική διασύνδεση των Κυκλάδων από το 2021.
Είναι ενδεικτικό ότι το 2025 το συνολικό απαιτούμενο ποσό είχε ανέλθει στα 830 εκατ. ευρώ. Υπό κανονικές συνθήκες, αυτή η αύξηση θα έπρεπε να είχε οδηγήσει σε αναπροσαρμογή των μοναδιαίων χρεώσεων, ώστε να καλύπτεται το αυξημένο κόστος.
Όπως εξήγησε ο κ. Μπουλαξής, μια τέτοια αναπροσαρμογή θα συνεπαγόταν αυξήσεις της τάξης του 40% στις ΥΚΩ. Ωστόσο, οι αυξήσεις δεν εφαρμόστηκαν -και σωστά- καθώς ήταν ήδη γνωστό ότι από το 2026 θα επερχόταν δραστική αποκλιμάκωση των απαιτούμενων ποσών, κυρίως χάρη στη λειτουργία της δεύτερης ηλεκτρικής διασύνδεσης της Κρήτης, αλλά και στην πρόοδο των διασυνδέσεων των υπόλοιπων Κυκλάδων.
Επομένως, σύμφωνα με τον ίδιο, οι καταναλωτές έχουν ήδη αρχίσει να καρπώνονται τα οφέλη των έργων, καθώς αποφεύχθηκε μια σημαντική επιβάρυνση των λογαριασμών τους. Πρόκειται για ένα όφελος που δεν αποτυπώνεται ως απευθείας μείωση των χρεώσεων, αλλά ως αποτροπή αυξήσεων οι οποίες διαφορετικά θα ήταν αναγκαίες.
Μάλιστα, εάν δεν είχαν ενεργοποιηθεί οι νέες διασυνδέσεις, οι ετήσιες ανάγκες χρηματοδότησης των ΥΚΩ θα ξεπερνούσαν πλέον το 1 δισ. ευρώ, δημιουργώντας την ανάγκη για ακόμη μεγαλύτερες αυξήσεις.
Ετήσιο «μαξιλάρι» 170 εκατ. ευρώ
Η αποκλιμάκωση του κόστους ηλεκτροδότησης των νησιών αλλάζει πλέον τα δεδομένα και για την οικονομική ισορροπία του λογαριασμού ΥΚΩ. Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο Μπουλαξής, παρά τις μειώσεις των χρεώσεων που έχουν ήδη δρομολογηθεί, αναμένεται να δημιουργείται στο εξής ετήσιο πλεόνασμα της τάξης των 170 εκατ. ευρώ.
Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς τα έσοδα του λογαριασμού περιορίζονται από τις παρεμβάσεις που έχουν πραγματοποιηθεί προς όφελος των καταναλωτών. Ειδικότερα, από το 2026 έχουν μειωθεί οι χρεώσεις ΥΚΩ για τις επιχειρήσεις, ενώ από τις αρχές του 2027 προβλέπεται μείωση κατά 50% στην πρώτη κατηγορία χρεώσεων για τους οικιακούς καταναλωτές.
Παρά τη μείωση των εσόδων από τις συγκεκριμένες παρεμβάσεις, η εξοικονόμηση που επιτυγχάνεται μέσω των διασυνδέσεων αναμένεται να υπερκαλύψει τις απώλειες, δημιουργώντας το περιθώριο για τη σταδιακή αποκατάσταση της οικονομικής ισορροπίας του λογαριασμού.
Σημειώνεται ότι οι εκτιμήσεις για την εξέλιξη των ΥΚΩ βασίζονται σε ανεπίσημα στοιχεία, καθώς δεν υπάρχουν σχετικές αποφάσεις της ΡΑΑΕΥ για τα οριστικά ανταλλάγματα, μετά τη λήξη του προηγούμενου καθεστώτος ενίσχυσης.
Πότε μπορεί να μηδενιστεί το έλλειμμα
Στην παρούσα φάση, το σωρευμένο έλλειμμα του λογαριασμού ΥΚΩ διαμορφώνεται σε περίπου 300 εκατ. ευρώ. Για την αντιμετώπισή του προβλέπεται νέα κρατική ενίσχυση ύψους 200 εκατ. ευρώ το 2027, η οποία θα συμβάλει στη σημαντική συρρίκνωσή του.
Σε συνδυασμό με το ετήσιο πλεόνασμα των 170 εκατ. ευρώ που αναμένεται να προκύπτει από τη μείωση του κόστους ηλεκτροδότησης των νησιών, δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για την πλήρη κάλυψη του ελλείμματος σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα.
Όπως υπογράμμισε ο κ. Μπουλαξής, η πολιτεία έχει τη δυνατότητα να επιλέξει τον τρόπο αξιοποίησης του οικονομικού περιθωρίου που δημιουργείται. Η πρώτη επιλογή είναι να κατευθυνθεί ολόκληρο το ποσό στην κάλυψη του ελλείμματος, επιταχύνοντας την εξάλειψή του. Εναλλακτικά, μπορεί να διατεθεί ένα μέρος του για περαιτέρω μειώσεις των χρεώσεων ΥΚΩ, με αντίστοιχα πιο αργό ρυθμό αποκλιμάκωσης του ελλείμματος.
Κατά την εκτίμησή του, εφόσον επιλεγεί η πρώτη προσέγγιση, το σωρευμένο έλλειμμα θα μπορούσε να μηδενιστεί μέσα σε ένα έως δύο χρόνια, λαμβάνοντας υπόψη και τις μειώσεις χρεώσεων που έχει ήδη αποφασίσει η πολιτεία.
Από εκείνο το σημείο και μετά, τα οικονομικά οφέλη από τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις θα μπορούν να αποτυπώνονται πλέον πιο άμεσα στις χρεώσεις που καταβάλλουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις, καθώς δεν θα χρειάζεται να κατευθύνονται στην κάλυψη παλαιότερων ελλειμμάτων.
