ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΕΞΑΚΗΣ - www.energymag.gr
Νέο υψηλό για το 2026 στην ελληνική χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρισμού, ενώ η ΕΚΤ προειδοποιεί για σταδιακή μετάδοση του ενεργειακού κόστους στον πληθωρισμό.
Νέα προειδοποιητικά σήματα εκπέμπει η ενεργειακή αγορά, καθώς οι υψηλές τιμές του ηλεκτρισμού και των καυσίμων επαναφέρουν στο προσκήνιο τον κίνδυνο μιας ευρύτερης μεταφοράς του ενεργειακού κόστους στην οικονομία.
Στην Ελλάδα, η τιμή εκκαθάρισης της Αγοράς Επόμενης Ημέρας για την Τρίτη 22 Σεπτεμβρίου διαμορφώθηκε στα 211,76 ευρώ/MWh, καταγράφοντας άνοδο περίπου 17% σε σχέση με την προηγούμενη ημέρα και νέο υψηλό για το 2026. Την ίδια ώρα, η υψηλότερη ωριαία τιμή έφθασε τα 340,89 ευρώ/MWh.
Η εικόνα αυτή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι διεθνείς αγορές ενέργειας παραμένουν ιδιαίτερα ευμετάβλητες, με το φυσικό αέριο, το πετρέλαιο και τα προϊόντα διύλισης να επηρεάζουν άμεσα ή έμμεσα το κόστος ηλεκτροπαραγωγής, μεταφορών και παραγωγής.
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο πόσο θα παραμείνει υψηλή η ενέργεια, αλλά πόσο γρήγορα και σε ποιον βαθμό το αυξημένο κόστος θα περάσει στις υπόλοιπες τιμές της οικονομίας.
Η ενεργειακή ακρίβεια περνά στην οικονομία
Άλλωστε, η άνοδος της χονδρεμπορικής τιμής του ρεύματος δεν μεταφράζεται αυτομάτως και στον ίδιο βαθμό σε αυξήσεις για όλους τους καταναλωτές. Ωστόσο, όσο διατηρείται ένα περιβάλλον υψηλού ενεργειακού κόστους, αυξάνονται οι πιέσεις σε επιχειρήσεις και παραγωγούς.
Η ενέργεια αποτελεί βασικό συντελεστή για τη βιομηχανία, τις υπηρεσίες, τις μεταφορές, την εφοδιαστική αλυσίδα και την αγροτική παραγωγή. Έτσι, ένα παρατεταμένο κύμα αυξήσεων μπορεί επομένως να μεταφερθεί σταδιακά στο κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων και, στη συνέχεια, στις τελικές τιμές αγαθών και υπηρεσιών.
Ακριβώς αυτή τη διαδικασία παρακολουθεί πλέον στενά και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Στις νέες προβολές της, η ΕΚΤ εκτιμά ότι ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη θα κορυφωθεί στο 3,6% το τέταρτο τρίμηνο του 2026, κυρίως λόγω της αύξησης των ενεργειακών τιμών. Παράλληλα, επισημαίνει ότι η ενεργειακή διαταραχή αναμένεται να περάσει σταδιακά και στον μη ενεργειακό πληθωρισμό.
Η ίδια η ΕΚΤ προειδοποιεί ότι οι κίνδυνοι για τις πληθωριστικές προοπτικές παραμένουν ανοδικοί. Ειδικότερα, νέα προβλήματα στην προσφορά φυσικού αερίου ή ένας ασυνήθιστα ψυχρός χειμώνας, σε συνδυασμό με χαμηλά αποθέματα, θα μπορούσαν να εντείνουν τις πιέσεις. Όσο περισσότερο παραμένουν υψηλές οι τιμές ενέργειας, τόσο αυξάνεται και η πιθανότητα έμμεσων και δεύτερου γύρου επιπτώσεων στις υπόλοιπες τιμές.
Παράλληλα, η ΕΚΤ εκτιμά ότι ο αντίκτυπος των υψηλότερων ενεργειακών τιμών στις μη ενεργειακές τιμές θα εκδηλωθεί σταδιακά, ενώ προβλέπει ότι ο συνολικός πληθωρισμός θα υποχωρήσει στο 2,5% το δεύτερο τρίμηνο του 2027, καθώς θα εξασθενεί η άμεση επίδραση του ενεργειακού σοκ. Ωστόσο, οι έμμεσες επιδράσεις αναμένεται να παραμείνουν για μεγαλύτερο διάστημα.
Το ντίζελ στο επίκεντρο της επόμενης πίεσης
Στο πετρέλαιο, η εικόνα παραμένει επίσης σύνθετη. Παρά τη χθεσινή υποχώρηση του Brent, η διεθνής αγορά πετρελαϊκών προϊόντων χαρακτηρίζεται από αυξημένη αβεβαιότητα, ενώ οι πιέσεις στο ντίζελ δημιουργούν πρόσθετους κινδύνους για το κόστος μεταφορών και παραγωγής.
Στην ελληνική αγορά, οι τιμές των καυσίμων έχουν ήδη κινηθεί σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, με το ντίζελ κίνησης να καταγράφει σε ορισμένες περιοχές ακόμη και τιμές κοντά στα 2,40 ευρώ το λίτρο.
Η σημασία του ντίζελ για την οικονομία είναι πολλαπλάσια της επίδρασης που έχει στην τσέπη του οδηγού. Είναι το καύσιμο των φορτηγών και μεγάλου μέρους των επαγγελματικών μεταφορών, χρησιμοποιείται στη γεωργία και στις κατασκευές και αποτελεί κρίσιμο κρίκο της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Γι' αυτό και μια παρατεταμένη αύξηση του κόστους καυσίμων μπορεί να λειτουργήσει με καθυστέρηση αλλά πολλαπλασιαστικά, από τη μεταφορά των προϊόντων μέχρι το κόστος παραγωγής και τελικά την τιμή που βλέπει ο καταναλωτής.
Πετρέλαιο θέρμανσης: η «διπλή ασπίδα» που προαναγγέλλει η κυβέρνηση
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η κυβέρνηση επιχειρεί να προετοιμάσει παρεμβάσεις για την έναρξη της περιόδου θέρμανσης. Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης περιέγραψε, τη Δευτέρα, στον ΣΚΑΙ, τη διεθνή συγκυρία ως «διεθνή καταιγίδα» στις τιμές ενέργειας και ανέφερε ότι, με τα σημερινά δεδομένα, εάν η διάθεση του πετρελαίου θέρμανσης ξεκινούσε τώρα, η τιμή θα μπορούσε να προσεγγίζει τα 2 ευρώ το λίτρο.
Στόχος της κυβέρνησης, σύμφωνα με τον υπουργό, είναι η τιμή εκκίνησης της νέας περιόδου να διαμορφωθεί χαμηλότερα από το επίπεδο στο οποίο έκλεισε η προηγούμενη, που ήταν περίπου 1,85 ευρώ το λίτρο.
Στο φόντο αυτό, η παρέμβαση αναμένεται να κινηθεί σε δύο άξονες που έχουν να κάνουν με συγκράτηση της τιμής του πετρελαίου θέρμανσης και με οριζόντια αύξηση του επιδόματος θέρμανσης. Τα κριτήρια και ο αριθμός των δικαιούχων, σύμφωνα με τον κ. Πιερρακάκη, δεν θα αλλάξουν, ενώ θα αυξηθεί το ποσό της ενίσχυσης.
ΕΦΚ: Στο επίκεντρο ο δημοσιονομικός χώρος
Παράλληλα, η συζήτηση για τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης στα καύσιμα επανέρχεται, καθώς η αύξηση των τιμών εντείνει τις πιέσεις για φορολογική παρέμβαση.
Ο κ. Πιερρακάκης απέφυγε να δεσμευτεί για συγκεκριμένη μείωση του ΕΦΚ, υπογραμμίζοντας ότι το ζητούμενο για την κυβέρνηση είναι η τελική τιμή που αντιμετωπίζει ο καταναλωτής, αλλά και η διατήρηση επαρκούς δημοσιονομικού χώρου για την αντιμετώπιση δυσμενέστερων εξελίξεων.
Σύμφωνα με τον υπουργό, ο ΕΦΚ στα καύσιμα αποφέρει περίπου 4 δισ. ευρώ ετησίως στα δημόσια έσοδα, γεγονός που καθιστά μια οριζόντια μείωσή του δημοσιονομικά σημαντική παρέμβαση.
Η λογική που περιέγραψε είναι ότι η κυβέρνηση θέλει να διατηρήσει διαθέσιμες εφεδρείες, ώστε να μπορεί να παρέμβει εάν η διεθνής ενεργειακή κρίση επιδεινωθεί.
Οι δημοσιονομικές εφεδρείες και το «κακό σενάριο»
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος, ο οποίος διαβεβαίωσε ότι η κυβέρνηση εξετάζει μέτρα στήριξης των νοικοκυριών, με γνώμονα όμως τις δημοσιονομικές δυνατότητες της χώρας.
«Δεν υπάρχει περίπτωση να αφήσουμε απροστάτευτο το εισόδημα των πολιτών και των νοικοκυριών», ανέφερε σε συνέντευξή του στον ΣΚΑΪ 100,3, επισημαίνοντας παράλληλα ότι η στήριξη θα πρέπει να συνδυαστεί με τη διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας.
Ο κ. Σκέρτσος υποστήριξε επίσης ότι ο ΕΦΚ αποφέρει περίπου 4,5 δισ. ευρώ ετησίως και ότι μια μείωσή του στο μισό θα είχε δημοσιονομικό κόστος της τάξης των 2-2,2 δισ. ευρώ. Οι συγκεκριμένοι υπολογισμοί αποτελούν κυβερνητική τοποθέτηση και όχι ανεξάρτητη εκτίμηση.
Το μήνυμα από την κυβέρνηση είναι, επομένως, ότι υπάρχουν περιθώρια για παρεμβάσεις, αλλά αυτά δεν είναι απεριόριστα και θα πρέπει να συνδεθούν με την πορεία των τιμών και τις δημοσιονομικές επιδόσεις.
Πάνω από 1,1 δισ. ευρώ στην οικονομία τον Νοέμβριο
Στο πλαίσιο των ήδη προγραμματισμένων μέτρων, ο κ. Πιερρακάκης ανέφερε ότι τον Νοέμβριο αναμένεται να διοχετευθούν στην οικονομία περισσότερα από 1,1 δισ. ευρώ.
Σύμφωνα με την τοποθέτησή του, περίπου 880 εκατ. ευρώ αφορούν τη στήριξη συνταξιούχων και περίπου 250 εκατ. ευρώ την επιστροφή ενός ενοικίου, ενώ παράλληλα «τρέχουν» και οι παρεμβάσεις που ανακοινώθηκαν στη ΔΕΘ, συνολικού ύψους 2,2 δισ. ευρώ.
Η κυβέρνηση συνδέει, πάντως, την ύπαρξη δημοσιονομικού χώρου με την πορεία της ελληνικής οικονομίας και υποστηρίζει ότι στόχος είναι να υπάρχει δυνατότητα νέων παρεμβάσεων εφόσον οι ενεργειακές συνθήκες επιδεινωθούν.Το ζήτημα, βέβαια, είναι η διάρκεια και η ένταση του ενεργειακού σοκ.
