Η συζήτηση για το μέλλον του λιγνίτη έχει αναζωπυρωθεί τους τελευταίους μήνες, με στελέχη της αντιπολίτευσης αλλά και εκπροσώπους της αγοράς να υποστηρίζουν ότι η απολιγνιτοποίηση προχώρησε ταχύτερα από όσο θα έπρεπε και ότι η χώρα θα έπρεπε να διατηρήσει περισσότερες λιγνιτικές μονάδες σε λειτουργία για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Ωστόσο, τα τελευταία στοιχεία για το ανθρακικό αποτύπωμα της ηλεκτροπαραγωγής έρχονται να αναδείξουν τη σημαντική περιβαλλοντική διάσταση της μετάβασης. Η νέα ανάλυση του GreenTank δείχνει ότι η σταδιακή έξοδος του λιγνίτη από το ηλεκτρικό σύστημα έχει ήδη οδηγήσει τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα σε επίπεδα-ρεκόρ, επιβεβαιώνοντας τα οφέλη της μετάβασης προς ένα ενεργειακό μίγμα με μεγαλύτερη συμμετοχή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Σύμφωνα με την ανάλυση, τον Μάιο του 2026 η ένταση άνθρακα της ηλεκτροπαραγωγής διαμορφώθηκε στα 200,1 γραμμάρια CO2 ανά κιλοβατώρα, το χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί ποτέ στη χώρα. Σε σύγκριση με τον Απρίλιο η μείωση έφθασε το 10,6%, ενώ έναντι του Μαΐου του 2025 περιορίστηκε κατά 9,6%.
Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η εικόνα για το πρώτο πεντάμηνο του έτους, όπου η μέση ένταση άνθρακα διαμορφώθηκε στα 227 γραμμάρια CO2 ανά κιλοβατώρα, μειωμένη κατά 15,6% σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025 και επίσης σε νέο ιστορικό χαμηλό.
Η εξέλιξη αποδίδεται κυρίως στον συνδυασμό της ιστορικά χαμηλής συμμετοχής του λιγνίτη με τα υψηλά επίπεδα παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και μεγάλα υδροηλεκτρικά έργα, τα οποία κατέγραψαν νέα ρεκόρ κατά το πρώτο πεντάμηνο.
Οι περικοπές ΑΠΕ εξακολουθούν να κοστίζουν
Η μελέτη αναδεικνύει, ωστόσο, και το κόστος που εξακολουθεί να έχει η έλλειψη επαρκών υποδομών αποθήκευσης.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του GreenTank, οι περικοπές παραγωγής από ΑΠΕ ανήλθαν στις 1.303 GWh κατά το πρώτο πεντάμηνο, ποσότητα που αντιστοιχεί σχεδόν στο 10% της συνολικής παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές.
Εάν αυτή η ενέργεια μπορούσε να αποθηκευτεί και να αξιοποιηθεί μέσω συστημάτων μπαταριών, υποκαθιστώντας παραγωγή από φυσικό αέριο και λιγνίτη, τότε η μέση ένταση άνθρακα της ηλεκτροπαραγωγής θα υποχωρούσε στα 194,7 γραμμάρια CO2 ανά κιλοβατώρα, δηλαδή κατά 14,2% χαμηλότερα από τα πραγματικά επίπεδα.
Το εύρημα αυτό αναδεικνύει τον κρίσιμο ρόλο που θα διαδραματίσουν τα έργα αποθήκευσης στην επόμενη φάση της ενεργειακής μετάβασης.
Ο Άγιος Δημήτριος παρέμεινε πρώτος στις εκπομπές
Παρά τη σημαντική μείωση της λιγνιτικής παραγωγής, ο ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου παρέμεινε ο μεγαλύτερος μεμονωμένος ρυπαντής της χώρας κατά το πρώτο πεντάμηνο του 2026.
Ο σταθμός, ο οποίος αποσύρθηκε οριστικά στις 15 Μαΐου, εξέπεμψε συνολικά 1,58 εκατ. τόνους CO2, ποσότητα που αντιστοιχεί στο 26,6% των συνολικών εκπομπών της ηλεκτροπαραγωγής. Μόνο κατά τον τελευταίο μήνα λειτουργίας του οι εκπομπές του έφτασαν περίπου τους 110 χιλιάδες τόνους CO2.
Στη δεύτερη θέση βρέθηκε η μονάδα φυσικού αερίου του Αγίου Νικολάου ΙΙ, ενώ ακολούθησαν η Μεγαλόπολη V, η Θερμοηλεκτρική Κομοτηνής και η Πτολεμαΐδα 5.
Μειώθηκαν οι συνολικές εκπομπές
Οι συνολικές εκπομπές του τομέα ηλεκτροπαραγωγής ανήλθαν σε 5,93 εκατ. τόνους CO2 κατά το πρώτο πεντάμηνο, μειωμένες κατά 7,9% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025.
Το φυσικό αέριο εξακολουθεί να αποτελεί τη βασική πηγή εκπομπών, με 3,36 εκατ. τόνους και ποσοστό 56,6% του συνόλου, ενώ οι λιγνιτικές μονάδες αντιστοιχούν πλέον στο 31,6% των εκπομπών με 1,87 εκατ. τόνους CO2.
Αξιοσημείωτη είναι και η σημαντική μείωση των εκπομπών από τις πετρελαϊκές μονάδες των μη διασυνδεδεμένων νησιών, οι οποίες περιορίστηκαν κατά 46,1%, εξέλιξη που αποδίδεται κυρίως στην ολοκλήρωση της ηλεκτρικής διασύνδεσης της Κρήτης.
Μήνυμα για την ενεργειακή μετάβαση
Τα ευρήματα της ανάλυσης αποκτούν ιδιαίτερη σημασία καθώς συμπίπτουν με την αναζωπύρωση της δημόσιας συζήτησης για τον ρυθμό της απολιγνιτοποίησης. Τα στοιχεία δείχνουν ότι η σταδιακή απόσυρση των λιγνιτικών μονάδων έχει ήδη μεταφραστεί σε σημαντική μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος της ηλεκτροπαραγωγής, χωρίς να ανακοπεί η κάλυψη της ζήτησης, χάρη στη μεγαλύτερη συμμετοχή των ΑΠΕ και των υδροηλεκτρικών.
Παράλληλα, η ανάλυση υπογραμμίζει ότι το επόμενο μεγάλο βήμα της ενεργειακής μετάβασης δεν αφορά μόνο την περαιτέρω ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών, αλλά και την ταχεία ανάπτυξη έργων αποθήκευσης, ώστε να περιοριστούν οι περικοπές πράσινης ενέργειας και να επιταχυνθεί ακόμη περισσότερο η υποκατάσταση των ορυκτών καυσίμων.
Σε μια περίοδο κατά την οποία η κλιματική κρίση γίνεται ολοένα πιο αισθητή, με συχνότερους καύσωνες, παρατεταμένες περιόδους ξηρασίας και ακραία καιρικά φαινόμενα, τα στοιχεία του GreenTank ενισχύουν το επιχείρημα ότι η ταχεία απεξάρτηση από τον λιγνίτη αποτελεί όχι μόνο περιβαλλοντική επιλογή, αλλά και στρατηγική αναγκαιότητα για την ελληνική ηλεκτροπαραγωγή.
