Ο κ. Σταύρος Παπασταύρου είναι Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας
Το άρθρο περιλαμβάνεται στον υπό έκδοση τόμο GREEK ENERGY 2026 που ετοίμασε για 15η συνεχή χρονιά η ομάδα του energypress
Οι γεωπολιτικές εξελίξεις των τελευταίων ετών καταδεικνύουν με τον πιο εμφατικό τρόπο ότι η ενέργεια πλέον συνδέεται άμεσα με την εθνική ασφάλεια, την οικονομική και κοινωνική ανθεκτικότητα, τη γεωστρατηγική επιρροή και τη συνολική αναπτυξιακή πορεία μιας χώρας.
Μέσα σε αυτό το σύνθετο και απαιτητικό πλαίσιο, η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη και το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ειδικότερα, ακολουθούμε μια πολιτική που συνδυάζει τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό με τον ρεαλισμό. Στόχος μας, να διασφαλίσουμε άφθονη και προσιτή ενέργεια στους πολίτες και τις επιχειρήσεις μας, να θωρακίσουμε ενεργειακά τη χώρα μας, να προχωρήσουμε στη βιώσιμη μετάβαση με τρόπο υπεύθυνο για την παρούσα και τις επόμενες γενιές. Σε αυτό το πλαίσιο, αξιοποιούμε τη γεωγραφική μας θέση, τους φυσικούς μας πόρους και τις νέες τεχνολογίες, επενδύουμε στα δίκτυα και τις υποδομές μας, πάντοτε σεβόμενοι το περιβάλλον που αποτελεί στοιχείο της εθνικής μας ταυτότητας.
Στους υδρογονάνθρακες: Τα τελευταία χρόνια επιταχύναμε την ανάπτυξη του τομέα υδρογονανθράκων, έχοντας πλέον δρομολογήσει την πρώτη υπεράκτια ερευνητική γεώτρηση μετά από σχεδόν μισό αιώνα στη χώρα μας, στο Βορειοδυτικό Ιόνιο τον Φεβρουάριο του 2027.
Η δραστηριοποίηση των δύο κορυφαίων διεθνών ενεργειακών ομίλων, Chevron και ExxonMobil, στις περιοχές υπό εξερεύνηση υδρογονανθράκων της Πατρίδας μας αποτελεί ισχυρή ένδειξη εμπιστοσύνης προς την Κυβέρνηση και το κράτος. Παράλληλα, δημιουργεί προοπτικές για νέες επενδύσεις, νέες θέσεις εργασίας και σημαντικά δημόσια κέρδη. Τα κρατικά έσοδα της τάξης του 38-40% που θα προκύψουν, εφόσον τα κοιτάσματα αποδειχθούν αξιοποιήσιμα, θα ανεβάσουν ουσιαστικά το βιοτικό επίπεδο του Έλληνα πολίτη - γιατί το ζητούμενο δεν πρέπει να είναι μόνο πώς θα διανέμουμε τα δημόσια έσοδά μας, αλλά και πώς θα τα αυξήσουμε. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της κοινοπραξίας, τα έσοδα στο Ιόνιο μόνο μπορεί να φτάσουν και τα 10 δις. Σε αυτή την κατεύθυνση, επιταχύναμε τις σχετικές διαδικασίες με απόλυτο σεβασμό στο διεθνές δίκαιο, στην περιβαλλοντική προστασία και στους κανόνες της αγοράς, με πρόσφατο αποτέλεσμα την είσοδο της Chevron σε ακόμη ένα -το 5ο κατά σειρά- ελληνικό θαλάσσιο οικόπεδο. Στόχος είναι η αξιοποίηση κάθε διαθέσιμου πόρου που μπορεί να ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας.
Στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας: Είναι επιλογή και προτεραιότητα της Κυβέρνησης να στραφούμε στις εγχώριες πηγές μας για διαφοροποιημένο ενεργειακό μίγμα και να αξιοποιήσουμε τα μοναδικά συγκριτικά πλεονεκτήματα της χώρας μας, όπως το πλούσιο ηλιακό, αιολικό και υδροηλεκτρικό δυναμικό μας. Σήμερα, έχει μειωθεί κατά 90% ο ρυπογόνος λιγνίτης σε σχέση με το 2005 και το 50% της ηλεκτρικής μας ενέργειας προέρχεται από ήλιο και άνεμο, γεγονός που μας κατέστησε παγκόσμιους πρωταθλητές: είμαστε 3οι διεθνώς στη συμμετοχή ηλιακής ενέργειας και 9οι στην αιολική στο ενεργειακό μας μίγμα. Σήμερα έχουμε 18 GW από ΑΠΕ, ενώ συνολικά μέχρι το 2019 η εγκατεστημένη ισχύς μας ήταν 6,3 GW - τρεις φορές πάνω μέσα σε μία επταετία - καταφέρνοντας, από το 2024, η Ελλάδα να γίνει καθαρός εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας.
Ωστόσο, η πρόοδος αυτή χρειάζεται κανόνες, σχεδιασμό και ισορροπία, λαμβάνοντας υπόψη τη φύση και την ανθρώπινη δραστηριότητα, διασφαλίζοντας την ορθολογική εγκατάσταση των ΑΠΕ, την προστασία του περιβάλλοντος και τη δίκαιη κατανομή των ωφελειών. Τέθηκαν έτσι, μεταξύ άλλων, οριζόντιοι περιορισμοί στην τοποθέτηση αιολικών σε μικρά νησιά, σε περιοχές με υψόμετρο μεγαλύτερο των 1.200 μέτρων, στους πυρήνες των εθνικών δρυμών. Αλλά και οριζόντιοι αποκλεισμοί φωτοβολταϊκών σε δάση και δασικές εκτάσεις, περιοχές του δικτύου NATURA 2000, σε μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους και αλλού. Παρά τις επιμέρους αντιδράσεις και αποσπασματικές φωνές, εμείς επιλέγουμε την ισορροπία μεταξύ ανάπτυξης και προστασίας, την υπευθυνότητα απέναντι στη φύση μας. Αυτό ακριβώς επιδιώκει το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας που εκπονήσαμε και θέσαμε σε δημόσια διαβούλευση: να θέσει σαφείς κανόνες, κριτήρια και περιορισμούς για τη χωροθέτηση των έργων, λαμβάνοντας υπόψη τις περιβαλλοντικές, κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες, με ορίζοντα τις επόμενες δεκαετίες.
Στην αποθήκευση και τις νέες τεχνολογίες: Προχωρούμε με σταθερά βήματα στην ανάπτυξη των υποδομών αποθήκευσης, ενός τομέα που αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την ενεργειακή μετάβαση. Οι μονάδες αποθήκευσης θα επιτρέψουν την καλύτερη αξιοποίηση της ενέργειας που παράγεται από τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, θα περιορίσουν τις περικοπές παραγωγής, θα ενισχύσουν την ευστάθεια του συστήματος και θα συμβάλουν στη συγκράτηση του κόστους για καταναλωτές και επιχειρήσεις.
Το χρονοδιάγραμμα που έχουμε μπροστά μας είναι συγκεκριμένο. Στις αρχές Απριλίου μπήκαν στο σύστημα 2 σταθμοί αποθήκευσης 32 MW, σήμερα έχουμε φτάσει τα 550 MW, μέχρι το τέλος του 2026, μέσω των τριών διαγωνισμών της ΡΑΑΕΥ, προβλέπεται να έχουν τεθεί σε λειτουργία περίπου 700 MW νέας ισχύος αποθήκευσης. Στις αρχές του 2027 αναμένεται να προστεθούν ακόμη 500 MW, ενώ στις αρχές του 2028 θα ακολουθήσουν επιπλέον 300 MW. Έως το τέλος του 2028 εκτιμάται ότι θα ενταχθούν στο σύστημα ακόμη 350 έως 450 MW. Με άλλα λόγια, μόνο από τα έργα που ήδη έχουν δρομολογηθεί, η χώρα θα διαθέτει σχεδόν 2 GW εγκατεστημένης ισχύος αποθήκευσης μέχρι το τέλος του 2028. Πρόκειται για μια επένδυση στρατηγικής σημασίας που θα καταστήσει το ηλεκτρικό μας σύστημα πιο ευέλικτο, πιο ανθεκτικό και πιο αποτελεσματικό, επιτρέποντας την περαιτέρω διείσδυση των ΑΠΕ, μειώνοντας την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και ενισχύοντας τη συνολική ενεργειακή ασφάλεια της χώρας.
Στις υποδομές και τα δίκτυα: Η επένδυση σε ενεργειακές υποδομές και δίκτυα αποτελεί βασική προτεραιότητα της κυβέρνησης και διασφαλίζει την προσιτή, άφθονη και ασφαλή μεταφορά ενέργειας σε όλη τη χώρα. Το 2019 ξοδέψαμε 479 εκ. για τα δίκτυα ενέργειας της χώρας και το 2024 το ποσό αυτό έφτασε το 1,8 δις, τετραπλασιάζοντας τις επενδύσεις μας σε δίκτυα που για 10 χρόνια λίμναζαν. Παράλληλα, προχωρήσαμε στην πετυχημένη αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου του ΑΔΜΗΕ Συμμετοχών, ενισχύοντας τη δυνατότητά του να υλοποιήσει κρίσιμα έργα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας - με το Κράτος να διατηρεί τον έλεγχο του 51%. Η κεφαλαιακή ενίσχυση αυτή είναι στρατηγικής σημασίας για το ενεργειακό μέλλον της χώρας. Συνδέεται άμεσα με την υλοποίηση κρίσιμων επενδύσεων σε δίκτυα, διασυνδέσεις, ψηφιοποίηση υποδομών και νέες ενεργειακές τεχνολογίες.
Στο σημερινό διεθνές περιβάλλον, η ενεργειακή ασφάλεια, η ανθεκτικότητα των υποδομών και η βιώσιμη μετάβαση απαιτούν ισχυρή κεφαλαιακή βάση και μακροπρόθεσμη επενδυτική δυνατότητα. Για τη χώρα μας, αυτές οι επενδύσεις έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα γιατί επηρεάζουν άμεσα την επάρκεια του συστήματος, την ποιότητα των υπηρεσιών προς τους καταναλωτές και τη συνολική ανταγωνιστικότητα της οικονομίας.
Ταυτόχρονα, προχωρήσαμε στο μεγαλύτερο πρόγραμμα ενεργειακής εξοικονόμησης και ενεργειακής αναβάθμισης που έχει υλοποιηθεί ποτέ στη χώρα μας, ύψους άνω των 1,4 δις ευρώ, μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Μέσω των προγραμμάτων Εξοικονομώ, Αυτονομώ, Αλλάζω σύστημα θέρμανσης και θερμοσίφωνα, αξιοποιήσαμε τους πόρους του ΤΑΑ για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Το όφελος της στρατηγικής μας δεν είναι μόνο ενεργειακό και περιβαλλοντικό. Με την ολοκλήρωση των νησιωτικών διασυνδέσεων, το συνολικό οικονομικό όφελος για τους Έλληνες πολίτες εκτιμάται ότι θα φτάσει το 1 δισ. ευρώ, μέσα από τη σημαντική μείωση των Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας και του συνολικού κόστους ηλεκτροπαραγωγής, ενώ η ενεργειακή αναβάθμιση και εξοικονόμηση μειώνει άμεσα τις απώλειες και, συνακόλουθα, τις δαπάνες των πολιτών.
Στη θέση της χώρας μας ως ενεργειακού κόμβου: Η Ελλάδα βρίσκεται στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων. Η γεωγραφική της θέση, ταυτόχρονα με την πολιτική και οικονομική σταθερότητα και το φιλοεπενδυτικό κλίμα των τελευταίων ετών την έχουν αναδείξει σε κρίσιμο ενεργειακούς κόμβο στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι υποδομές φυσικού αερίου, οι τερματικοί σταθμοί LNG, οι διεθνείς αγωγοί και οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις που αναπτύσσονται τα τελευταία χρόνια δημιουργούν μία νέα ενεργειακή αρχιτεκτονική στην περιοχή. Η χώρα μας αναλαμβάνει έναν ρόλο που υπερβαίνει τα εθνικά της σύνορα και συμβάλλει ουσιαστικά στην ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης.
Την ίδια στιγμή, η ενεργειακή διπλωματία αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία. Η Ελλάδα έχει καταφέρει να οικοδομήσει ένα ευρύ πλέγμα στρατηγικών συνεργασιών με χώρες που μοιράζονται κοινά συμφέροντα και κοινό όραμα για τη σταθερότητα της Ανατολικής Μεσογείου. Ο Κάθετος Διάδρομος, ένα δίκτυο αγωγών που αφορά 100 εκατομμύρια πολίτες της Ανατολικής Ευρώπης, είναι ταυτόχρονα αρτηρία ανάπτυξης, σταθερότητας, ευημερίας, ελευθερίας. Γιατί μετασχηματίζει την περιοχή, ενισχύει τη διασυνδεσιμότητα και δημιουργεί συνθήκες σταθερότητας που δεν επιτρέπουν επιστροφή στο παρελθόν. Οι τριμερείς και τετραμερείς συνεργασίες με την Κύπρο, το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες, η συμμετοχή στο East Mediterranean Gas Forum, καθώς και οι πρωτοβουλίες που αναπτύσσονται στο πλαίσιο νέων διαδρόμων εμπορίου και ενέργειας, ενισχύουν σημαντικά τη διεθνή θέση της χώρας. Η Ελλάδα δεν περιορίζεται πλέον στον ρόλο του παρατηρητή. Λειτουργεί ως δύναμη σταθερότητας, συνεργασίας και συνεννόησης σε μια περιοχή που παραδοσιακά χαρακτηρίζεται από γεωπολιτικές εντάσεις.
Η στρατηγική του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας υπηρετεί ακριβώς την ισορροπία ανάμεσα στην ανάπτυξη και την προστασία του περιβάλλοντος. Ανάμεσα στην οικονομική ανταγωνιστικότητα και την κοινωνική συνοχή. Ανάμεσα στις ανάγκες του παρόντος και στις απαιτήσεις του μέλλοντος.
Σε μια εποχή διεθνούς αβεβαιότητας, η Ελλάδα διαθέτει πλέον σχέδιο, σαφή προσανατολισμό και συγκεκριμένους στόχους. Το ενεργειακό αύριο διαμορφώνεται ήδη από όσους επενδύουν, σχεδιάζουν και τολμούν να βλέπουν πιο μπροστά. Και η Ελλάδα σήμερα έχει κάθε λόγο να κοιτάζει το μέλλον με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση.
