ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ - www.energymag.gr
Κανόνες στη μαζική και απότομη μείωση της παραγωγής από ΑΠΕ βάζει η ΡΑΑΕΥ, σε μια φάση κατά την οποία η απώλεια πράσινης ενέργειας εξελίσσεται σε ολοένα μεγαλύτερο πρόβλημα για την αγορά. Η νέα απόφαση, που βασίζεται σε εισήγηση του ΑΔΜΗΕ, προβλέπει σταδιακές μεταβολές ισχύος και χρεώσεις μη συμμόρφωσης, προκειμένου οι αντιδράσεις των παραγωγών στις συνθήκες της αγοράς να μην προκαλούν αιφνίδιες ανισορροπίες στο ηλεκτρικό σύστημα.
Το ζήτημα αναδεικνύεται κυρίως στις ώρες μηδενικών ή αρνητικών τιμών. Τότε, η οικονομική πίεση μπορεί να οδηγήσει πολλούς παραγωγούς στην ταυτόχρονη απόφαση να περιορίσουν την έγχυση των σταθμών τους. Εάν αυτό συμβεί μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, το σύστημα χάνει απότομα σημαντικό όγκο παραγωγής, χωρίς τον αναγκαίο συντονισμό.
Σύμφωνα με τον ΑΔΜΗΕ, έχουν καταγραφεί αρκετές τέτοιες περιπτώσεις την τελευταία διετία στην ελληνική αγορά. Η παρέμβαση επιχειρεί να αντιμετωπίσει τον κίνδυνο αυτό, καθορίζοντας τον χρόνο και τον τρόπο με τον οποίο θα πραγματοποιούνται οι μεταβολές.
Το αυξανόμενο κόστος των περικοπών
Η νέα ρύθμιση έρχεται σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων περιορισμών στην αξιοποίηση της πράσινης ηλεκτροπαραγωγής. Σύμφωνα με τα στοιχεία που αποδίδονται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι περικοπές ΑΠΕ στην Ελλάδα έφθασαν περίπου στο 6,6% της συνολικής παραγωγής τους το 2025.
Για το 2026, οι εκτιμήσεις δείχνουν περαιτέρω επιδείνωση. Εκτιμήσεις ειδικών τοποθετούν τις ετήσιες περικοπές μεταξύ 3,3 και 3,7 TWh, με κεντρική εκτίμηση περίπου 3,5 TWh. Παράλληλα, σύμφωνα με δημοσιευμένα στοιχεία του κλάδου, οι περικοπές στο πρώτο τετράμηνο του 2026 ξεπέρασαν ήδη τις 876 GWh.
Η πίεση συγκεντρώνεται ιδιαίτερα τις μεσημεριανές ώρες, όταν η υψηλή φωτοβολταϊκή παραγωγή δεν συναντά αντίστοιχη ζήτηση. Το πλεόνασμα ενέργειας πιέζει τις τιμές και μέρος της διαθέσιμης παραγωγής τελικά δεν αξιοποιείται. Η αποθήκευση μπορεί να περιορίσει αυτή την απώλεια, μεταφέροντας ενέργεια από τις ώρες πλεονάσματος σε περιόδους μεγαλύτερης ζήτησης.
Οι συνολικές περικοπές, ωστόσο, δεν ταυτίζονται με τις αυτόβουλες μειώσεις παραγωγής που εξετάζει η απόφαση. Η συγκεκριμένη παρέμβαση εστιάζει στην ασφαλή διαχείριση των μεταβολών ισχύος και στον περιορισμό των απότομων διακυμάνσεων που μπορούν να επηρεάσουν την ευστάθεια του συστήματος.
Δέκα λεπτά για την προσαρμογή της ισχύος
Η απόφαση, η οποία δημοσιεύθηκε σε ΦΕΚ, αφορά παραγωγούς ΑΠΕ και εκπροσώπους ιδιωτικών δικτύων Μέσης Τάσης που συνδέονται στο Εθνικό Σύστημα Μεταφοράς.
Όταν μεταβάλλουν με δική τους πρωτοβουλία την παραγωγή τους, χωρίς σχετική εντολή του ΑΔΜΗΕ ή του Φορέα Σωρευτικής Εκπροσώπησης, υποχρεούνται να εφαρμόζουν γραμμική μεταβολή της ενεργού ισχύος σε διάστημα δέκα λεπτών. Η διαδικασία αρχίζει πέντε λεπτά πριν από την έναρξη κάθε περιόδου εκκαθάρισης αποκλίσεων και πρέπει να τηρεί το προβλεπόμενο όριο ανοχής.
Ο ΑΔΜΗΕ υποστηρίζει ότι η υποχρέωση πρέπει να καλύπτει κάθε αυτόβουλη αλλαγή του επιπέδου παραγωγής, ανεξάρτητα από τις τιμές στην αγορά. Όπως επισημαίνει, η αιφνίδια απώλεια μεγάλης ισχύος μπορεί να έχει συνέπειες αντίστοιχες με την ταυτόχρονη απώλεια κρίσιμων στοιχείων του συστήματος.
Για τον λόγο αυτό δεν υιοθέτησε την προσέγγιση συμμετεχόντων στη διαβούλευση που ζητούσαν εφαρμογή των περιορισμών κυρίως στις ώρες μηδενικών ή αρνητικών τιμών και για μεταβολές πάνω από συγκεκριμένο όριο ισχύος.
Πώς θα επιβάλλονται οι χρεώσεις
Ο Διαχειριστής θα μπορεί να πραγματοποιεί δειγματοληπτικούς ελέγχους συμμόρφωσης. Εφόσον εντοπίζεται παραβίαση, προβλέπεται Χρέωση Μη Συμμόρφωσης, η οποία θα υπολογίζεται βάσει της εγκατεστημένης ισχύος του σταθμού ή του ιδιωτικού δικτύου και της μοναδιαίας χρέωσης, λαμβάνοντας υπόψη το όριο ανοχής.
Τα σχετικά ποσά θα διαβιβάζονται στον ΔΑΠΕΕΠ, ο οποίος θα αναλαμβάνει την τιμολόγηση και την είσπραξή τους.
Δύο κρίσιμες παράμετροι παραμένουν, πάντως, προς οριστικοποίηση: το όριο ανοχής και το ύψος της μοναδιαίας χρέωσης. Η ΡΑΑΕΥ ζητά από τον ΑΔΜΗΕ να υποβάλει σχετική εισήγηση εντός τριών μηνών, ώστε να ολοκληρωθεί το πλαίσιο εφαρμογής.
Στη διαβούλευση, ο Διαχειριστής πρότεινε ανοχή 5% για τις ανοδικές μεταβολές και 3% για τις καθοδικές. Τα ποσοστά αυτά αποτελούν προτεινόμενες παραμέτρους και δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως οριστικοποιημένα όρια.
Η διάκριση στις εντολές ΑΔΜΗΕ και ΦοΣΕ
Διαφορετική αντιμετώπιση προβλέπεται για τις εντολές περιορισμού έγχυσης που εκδίδει ο ΑΔΜΗΕ, καθώς ενσωματώνουν ήδη χαρακτηριστικά γραμμικής μεταβολής και δεν υπόκεινται στον ίδιο έλεγχο συμμόρφωσης.
Η δεκάλεπτη περίοδος εφαρμόζεται και στις μεταβολές που προκύπτουν από εντολές ΦοΣΕ εκτός της διαδικασίας ενεργοποίησης χειροκίνητης Εφεδρείας Αποκατάστασης Συχνότητας (χΕΑΣ). Για τις εντολές της συγκεκριμένης διαδικασίας, η συμμόρφωση ελέγχεται στο επίπεδο του χαρτοφυλακίου του ΦοΣΕ.
Καθώς η αγορά αντιμετωπίζει μεγαλύτερες ποσότητες μη αξιοποιούμενης πράσινης ενέργειας, η νέα απόφαση προσθέτει κανόνες στον τρόπο προσαρμογής της παραγωγής. Το επόμενο βήμα είναι η εξειδίκευση των χρεώσεων και των περιθωρίων ανοχής, από την οποία θα εξαρτηθεί η πλήρης λειτουργία του μηχανισμού.
