Σε εφαρμογή πρόκειται να μπει άμεσα η εμπλοκή των προμηθευτών ρεύματος στην υλοποίηση δράσεων ενεργειακής εξοικονόμησης χωρίς επιδοτήσεις, με τη θεσμοθέτηση του χρηματοδοτικού εργαλείου On-Bill Financing.
Μέσω του On-Bill Financing, οι πάροχοι θα αναλαμβάνουν το κόστος των έργων -είτε με ίδια κεφάλαια είτε μέσω δανεισμού- το οποίο θα το ανακτούν σταδιακά μέσα από τους λογαριασμούς των πελατών τους. Στην ουσία το συγκεκριμένο σχήμα αφορά ένα είδος έμμεσης δανειοδότησης, που θα επιτρέπει σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις να προχωρούν σε αναβαθμίσεις, χωρίς να καλύπτουν εκείνοι σε πρώτη φάση τα έξοδα.
Το συγκεκριμένο χρηματοδοτικό εργαλείο περιλαμβάνεται στον «Οδικό Χάρτη για την εξοικονόμηση ενέργειας στα κτίρια», που κατάρτισε το ΥΠΕΝ και ο οποίος εγκρίθηκε πρόσφατα με Υπουργική Απόφαση. Ένας από τους βασικούς στόχους του Οδικού Χάρτη είναι να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις ώστε να αποκτήσουν απήχηση οι ενεργειακές αναβαθμίσεις χωρίς επιδότηση.
Σύνδεση με την εγκατάσταση
Για να εφαρμοστεί το On-Bill Financing, θα πρέπει να αλλάξει κατάλληλα ο Κώδικας Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας – κάτι που θα γίνει μέσω Υπουργικής Απόφασης, έπειτα από εισήγηση της ΡΑΑΕΥ. Στόχος είναι η διαδικασία αυτή να ολοκληρωθεί μέχρι τις αρχές Μαρτίου, καθώς η θεσμοθέτηση του εν λόγω χρηματοδοτικού εργαλείου συγκαταλέγεται στις μεταρρυθμίσεις του Ταμείου Ανάκαμψης, οι οποίες θα πρέπει να υλοποιηθούν για την εκταμίευση της επόμενης δόσης.
Για την εφαρμογή του, θα έπρεπε να υπάρξει μία φόρμουλα ώστε η χρηματοδότηση ενεργειακών αναβαθμίσεων να μην αποτελεί εμπόδιο στην ελευθερία των καταναλωτών να αλλάζουν πάροχο – με άλλα λόγια, να μην δώσει τη δυνατότητα στους προμηθευτές να «κλειδώνουν» τους πελάτες τους. Από την άλλη πλευρά, εξίσου κρίσιμο ήταν τα έμμεσα αυτά δάνεια να μην αποτελέσουν την αιτία να δημιουργηθούν νέα «φέσια» στον κλάδο προμήθειας.
Η λύση που υιοθετήθηκε είναι η χρηματοδότηση να μην συνδέεται με τον πελάτη, αλλά με την εγκατάσταση που αναβαθμίζεται (μέσω του μετρητή ρεύματος) Επομένως, στην περίπτωση αλλαγής παρόχου, το έμμεσο δάνειο θα περνά στον καινούριο προμηθευτή. Επίσης, αν αλλάξει ο χρήστης της εγκατάστασης (π.χ. της αναβαθμιζόμενης κατοικίας επειδή αυτή πουλήθηκε), τότε το δάνειο θα περνά στον νέο χρήστη.
Παράλληλα συστήματα εξοικονόμησης
Όπως είχε επισημάνει στο energypress ο Υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκος Τσάφος, ο ρόλος των προμηθευτών απαντά στις προκλήσεις που προκύπτουν από το γεγονός ότι στο εξής για τις αναβαθμίσεις κτιρίων θα «τρέχουν» δύο παράλληλες διαδικασίες. Η πρώτη αφορά παρεμβάσεις οι οποίες θα υλοποιούνται με όρους αγοράς, δηλαδή χωρίς επιδοτήσεις.
Το δεύτερο παράλληλο σύστημα θα είναι επιδοτούμενα προγράμματα (περίπου όπως τα έως τώρα «Εξοικονομώ»), τα οποία πλέον όμως θα αντλούν κεφάλαια κυρίως από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο. Κάτι που σημαίνει πως θα απευθύνονται σε μία συγκεκριμένη «δεξαμενή» δυνητικά δικαιούχων, αφού τα κεφάλαια του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου μπορούν να κατευθυνθούν μόνο σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις με ενεργειακή ευαλωτότητα.
Σύμφωνα με τον Υφυπουργό, αν και θα συνεχίσουν να αναζητούνται συνεχώς νέα κεφάλαια για επιπλέον προγράμματα «Εξοικονομώ», πλέον κατά κανόνα οι επιδοτήσεις θα αφορούν μία συγκεκριμένη μερίδα νοικοκυριών και μικρών επιχειρήσεων. Επομένως, για τους υπόλοιπους καταναλωτές, η μοναδική διέξοδος θα είναι να βρεθεί μία φόρμουλα ώστε οι παρεμβάσεις εξοικονόμησης να γίνονται χωρίς επιχορηγήσεις. Παρόλο που στη χώρα μας έργα αναβάθμισης χωρίς επιδότηση έχουν ξεκινήσει να γίνονται σε εταιρείες, μία ανάλογη φόρμουλα απουσιάζει εντελώς στην περίπτωση των νοικοκυριών.
Κατάλληλο για την Ελλάδα
Σύμφωνα με τον «Οδικό Χάρτη για την εξοικονόμηση ενέργειας στα κτίρια», το On-Bill Financing εφαρμόζεται σε χώρες όπως το Βέλγιο, η Ολλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Παράλληλα, για μία μεγάλη σειρά από λόγους, είναι κατάλληλο για την ανακαίνιση του οικιστικού τομέα και στην Ελλάδα:
• Αύξηση της Ενεργειακής Αποδοτικότητας: Μέσω προγραμμάτων OBF δίνεται η δυνατότητα σε ιδιώτες και επιχειρήσεις να προχωρήσουν σε έργα αναβάθμισης της ενεργειακής αποδοτικότητας, με μικρή ή και με μηδενική αρχική κεφαλαιακή επένδυση. Εκτιμάται ότι τα προγράμματα OBF θα αυξήσουν την υιοθέτηση ενεργειακής αποδοτικότητας μεταξύ των ιδιοκτητών κατοικιών και των επιχειρήσεων, μειώνοντας τα αρχικά κόστη.
• Υψηλά επιτόκια: Τα υψηλά επιτόκια των τραπεζικών δανείων αυξάνουν το κόστος των ανακαινίσεων και τα κάνουν λιγότερο προσιτά για τους ιδιοκτήτες κατοικιών. Το OBF μπορεί να προσφέρει μια προσιτή εναλλακτική λύση χρηματοδότησης, με όρους που ταιριάζουν με το προφίλ του εκάστοτε καταναλωτή ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά και την ενσωμάτωση της αποπληρωμής στους λογαριασμούς κοινής ωφέλειας του εκάστοτε προμηθευτή.
• Νομικό Πλαίσιο: η νομοθεσία θα ορίζει τους ρόλους και τις ευθύνες όλων των συμμετεχόντων, συμπεριλαμβανομένων των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, των τελικών χρηστών και των εταιρειών κοινής ωφέλειας.
• Ρευστότητα: Ο χρηματοοικονομικός τομέας και οι μεγαλύτερες εταιρείες κοινής ωφέλειας στην Ελλάδα διαθέτουν την απαιτούμενη ρευστότητα για να χρηματοδοτήσουν έναν μεγάλο αριθμό έργων On-Bill Financing στον οικιστικό τομέα, παρέχοντας διαθεσιμότητα χρηματοδότησης για τους χρήστες.
Στα επιχειρήματα υπέρ του μοντέλου συγκαταλέγεται το γεγονός ότι οι ωφελούμενοι θα αρχίσουν να βλέπουν τα οικονομικά οφέλη σε σύντομη χρονική περίοδο, γεγονός που καθιστά την επένδυση πιο ελκυστική. Επίσης, το μοντέλο αυτό προσφέρει μια λύση χρηματοδότησης σε κοινότητες που δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά τέτοιες αναβαθμίσεις.
Από την άλλη πλευρά, η διαχείριση των καθυστερήσεων ή των αθετήσεων στις πληρωμές απαιτεί ισχυρές στρατηγικές διαχείρισης κινδύνων για την μείωση των οικονομικών απωλειών.
