Η ενεργειακή μετάβαση δεν είναι μόνο υπόθεση νέων μονάδων παραγωγής ή μεγάλων διασυνδέσεων. Είναι –ίσως πρωτίστως– υπόθεση δικτύων. Δικτύων που πρέπει να είναι ευέλικτα, ανθεκτικά και ικανά να διαχειριστούν ένα ολοένα και πιο σύνθετο περιβάλλον λειτουργίας.
Η Ελλάδα βρίσκεται σε φάση ταχείας διείσδυσης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, με αυξανόμενη μεταβλητότητα στην παραγωγή, μεγαλύτερες απαιτήσεις ευστάθειας και διαρκή ανάγκη για ασφάλεια εφοδιασμού. Παράλληλα, η κλιματική κρίση εντείνει τα ακραία φαινόμενα, δοκιμάζοντας τις αντοχές των υποδομών. Σε αυτό το περιβάλλον, ο ρόλος του ΑΔΜΗΕ αποκτά ακόμη μεγαλύτερη στρατηγική σημασία.
Αντί να περιοριστεί σε έναν ρόλο διαχειριστή υποδομών, ο ΑΔΜΗΕ επενδύει σε μια βαθιά, συστηματική ψηφιοποίηση του Συστήματος Μεταφοράς, μετατρέποντας το δίκτυο σε έναν «ζωντανό οργανισμό» που παρακολουθείται, αναλύεται και βελτιστοποιείται διαρκώς.
Στην καρδιά αυτής της μετάβασης βρίσκεται το Ψηφιακό Κέντρο Συντήρησης (Digital Maintenance Center – DMC). Πρόκειται για μια προηγμένη τεχνολογική υποδομή που συγκεντρώνει δεδομένα από ολόκληρο το Σύστημα Μεταφοράς, δημιουργώντας έναν ενιαίο ψηφιακό κόμβο πληροφόρησης και ανάλυσης.
Οι γραμμές μεταφοράς, οι αυτομετασχηματιστές, οι υποσταθμοί και ο κρίσιμος εξοπλισμός αποστέλλουν στοιχεία μέσω Online Monitoring Systems, αισθητήρων και ειδικών καμερών. Τα δεδομένα αυτά επεξεργάζονται με τη βοήθεια αλγορίθμων Τεχνητής Νοημοσύνης και Μηχανικής Μάθησης, οι οποίοι εντοπίζουν πρότυπα, αποκλίσεις και πιθανούς κινδύνους.
Η ουσία της αλλαγής είναι θεμελιώδης: η συντήρηση δεν βασίζεται πλέον αποκλειστικά στον χρόνο, αλλά στην πραγματική κατάσταση του εξοπλισμού. Το DMC επιτρέπει στον ΑΔΜΗΕ να προβλέπει πιθανές αστοχίες πριν αυτές εξελιχθούν σε βλάβες, μειώνοντας τον κίνδυνο διακοπών και περιορίζοντας το λειτουργικό κόστος.
Η λειτουργία του Κέντρου στηρίζεται σε τρεις βασικούς άξονες:
Επιχειρησιακή εικόνα σε πραγματικό χρόνο (Real-Time Operations), που επιτρέπει άμεση αποτύπωση της κατάστασης του συστήματος.
Ανάλυση υγείας παγίων και ιεράρχηση κινδύνων (Asset Health & Analytics), για στοχευμένες παρεμβάσεις.
Επιβεβαίωση και επιτόπια επαλήθευση, μέσω τεχνικών κλιμακίων και τεχνολογικών μέσων.
Μέσα από αυτό το μοντέλο, ο Διαχειριστής αποκτά υψηλότερο βαθμό ελέγχου, διαφάνειας και ετοιμότητας. Σε ένα σύστημα που επηρεάζεται από τη στοχαστικότητα των ΑΠΕ, τη γήρανση μέρους του εξοπλισμού και τα ακραία καιρικά φαινόμενα, η προγνωστική συντήρηση μετατρέπεται σε κρίσιμο εργαλείο ανθεκτικότητας.
Το νέο Επιχειρησιακό Κέντρο
Η ψηφιακή στρατηγική του ΑΔΜΗΕ δεν περιορίζεται στο λογισμικό και στους αλγορίθμους. Υποστηρίζεται από ένα νέο, υπερσύγχρονο Επιχειρησιακό Κέντρο Επιτήρησης Υποδομών και Εγκαταστάσεων στο Κρυονέρι.
Η νέα κτηριακή υποδομή φιλοξενεί υπηρεσίες επιτήρησης, εργαστήρια τηλεπικοινωνιών, χημείο και μονάδες νέας τεχνολογίας και αυτοματισμών. Η συγκέντρωση αυτών των λειτουργιών σε έναν ενιαίο χώρο ενισχύει τον συντονισμό, επιταχύνει τις διαδικασίες και βελτιώνει την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα.
Η επιλογή της τοποθεσίας και ο σχεδιασμός του κτηρίου βασίστηκαν στην ανάγκη για άμεση συνεργασία κρίσιμων υπηρεσιών και αποτελεσματική υποστήριξη του Συστήματος Μεταφοράς. Παράλληλα, η βιοκλιματική αρχιτεκτονική και τα συστήματα εξοικονόμησης ενέργειας αποτυπώνουν τη δέσμευση του Διαχειριστή στη βιώσιμη ανάπτυξη.
Η αναδιοργάνωση αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλάνο ορθολογικής αξιοποίησης της ακίνητης περιουσίας και εκσυγχρονισμού των υποδομών, με γνώμονα το κοινωνικό όφελος και την αναβάθμιση της ασφάλειας τροφοδότησης, ιδίως στο Λεκανοπέδιο.
Drones και ολοκληρωμένη επιτήρηση
Κομβικό στοιχείο της νέας εποχής αποτελεί επίσης το πρόγραμμα επιτήρησης με Συστήματα Μη Επανδρωμένων Αεροσκαφών (drones). Μέσω αυτών, ο ΑΔΜΗΕ εξασφαλίζει συνεχή και λεπτομερή παρακολούθηση των γραμμών και των εγκαταστάσεων, ακόμη και σε δύσβατες περιοχές.
Η χρήση drones επιταχύνει τις επιθεωρήσεις, μειώνει το κόστος και –κυρίως– προστατεύει το ανθρώπινο δυναμικό. Τα δεδομένα που συλλέγονται συνδυάζονται με το Σύστημα Γεωγραφικών Πληροφοριών (GIS) και τα Online Monitoring Systems, προσφέροντας μια πολυεπίπεδη εικόνα του δικτύου.
Η συμβολή τους αποδείχθηκε καθοριστική και κατά την αντιπυρική περίοδο, όταν τα στοιχεία που παρείχαν υποστήριξαν το έργο της Πολιτικής Προστασίας και τον συντονισμό των επιχειρήσεων κατάσβεσης.
Στο άμεσο μέλλον, η ενσωμάτωση ευφυών καμερών και πρόσθετων αισθητήρων σε πυλώνες και υποσταθμούς θα ενισχύσει ακόμη περισσότερο αυτή την ολοκληρωμένη επιτήρηση, δημιουργώντας ένα δίκτυο με διαρκή επίγνωση της κατάστασής του.
Ανθεκτικότητα και ασφάλεια
Το συνολικό αποτύπωμα αυτών των πρωτοβουλιών υπερβαίνει την τεχνολογική καινοτομία. Ενισχύει την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας, μειώνει τον κίνδυνο απρογραμμάτιστων διακοπών και δημιουργεί ένα σταθερό υπόβαθρο για την περαιτέρω διείσδυση των ΑΠΕ.
Η ψηφιοποίηση επιτρέπει καλύτερη διαχείριση της πολυπλοκότητας που εισάγει η πράσινη μετάβαση. Ένα «έξυπνο» δίκτυο μπορεί να απορροφήσει μεγαλύτερα ποσοστά στοχαστικής παραγωγής, να προσαρμόζεται δυναμικά και να διατηρεί την ευστάθεια του συστήματος.
Με τις επενδύσεις αυτές, ο ΑΔΜΗΕ ανταποκρίνεται στις σημερινές ανάγκες και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την επόμενη μέρα. Θέτει τα θεμέλια ενός ενεργειακού συστήματος που αντέχει στις κρίσεις, αξιοποιεί τα δεδομένα και λειτουργεί με διαφάνεια και αποτελεσματικότητα.
Το μέλλον της ενέργειας είναι σίγουρα πράσινο, ηλεκτρικό, αλλά και ψηφιακό. Σε μια περίοδο μεγάλων μετασχηματισμών, η αξιοπιστία δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη. Ο ΑΔΜΗΕ δείχνει να έχει πλήρη αντίληψη της ανάγκης για επενδύσεις και ενεργητικές πολιτικές, προκειμένου να επιτευχθεί, μέσα από γνώση, τεχνολογία και στρατηγική διορατικότητα, το αγαθό της επάρκειας, της ανθεκτικότητας, της αξιοπιστίας και της ασφάλειας.
