Κώστας Δεληγιάννης - energypress.gr
Σε φάση ωρίμανσης βρίσκεται η θέσπιση του μηχανισμού ψυχρής εφεδρείας για τις συμβατικές μονάδες ηλεκτροπαραγωγής της Κρήτης, με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας να έχει ανοικτούς διαύλους με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σύμφωνα με πληροφορίες του energypress, προκειμένου να εξασφαλιστεί εγκαίρως η απαιτούμενη έγκριση του σχήματος στήριξης.
Όπως έχει γράψει το energypress, με στόχο να υπάρχει σε ισχύ ένα αξιόπιστο «plan B» σε περίπτωση που παρουσιαστεί βλάβη στις διασυνδέσεις του νησιού με την ηπειρωτική χώρα, ως μεταβατικό μέτρο έχει προκριθεί η παραμονή τοπικών πετρελαϊκών μονάδων της ΔΕΗ σε καθεστώς ψυχρής εφεδρείας. Έτσι, οι μονάδες θα αποζημιώνονται αφού, αν και δεν θα συμμετέχουν στην καθημερινή ηλεκτροδότηση της Κρήτης, θα είναι έτοιμες ανά πάσα στιγμή ώστε να τεθούν σε λειτουργία σε περίπτωση σοβαρού απρόοπτου, για να καλύψουν προσωρινά τις ανάγκες του νησιού σε ρεύμα.
Πρόκειται ουσιαστικά για μια λύση «γέφυρα», με ορίζοντα περίπου πενταετίας, μέχρι να δημιουργηθούν πιο μόνιμοι μηχανισμοί ασφάλειας εφοδιασμού. Σε αυτό το πλαίσιο, στόχος είναι ο μηχανισμός να ενεργοποιηθεί, με νομοθετική ρύθμιση του ΥΠΕΝ, πριν από την εκπνοή της παράτασης έως την 1η Οκτωβρίου 2026 του υβριδικού μοντέλου συμμετοχής της Κρήτης στις αγορές του Target Model.
Μεταβατική λύση
Με την ίδια λογική, το «προσωρινό» του μέτρου της ψυχρής εφεδρείας οφείλεται στο ότι δεν πρόκειται να υπάρξει επιχειρηματικό ενδιαφέρον για την εγκατάσταση νέου ηλεκτροπαραγωγικού δυναμικού στο νησί, για ένα μεταβατικό χρονικό διάστημα. Επομένως, σε πρώτη φάση την κάλυψη των εφεδρειών εκτάκτων αναγκών θα αναλάβουν οι μονάδες που βρίσκονται ήδη στο νησί. Ανάμεσα στο δυναμικό περιλαμβάνεται και ο σταθμός ανοικτού κύκλου «ΗΡΩΝ 1» ισχύος 147 MW, στο πλαίσιο της συμφωνίας που σύναψε η ΔΕΗ με τη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ.
Υπενθυμίζεται πως η παράταση αποφασίστηκε ακριβώς επειδή το νέο καθεστώς δεν ήταν έτοιμο να τεθεί σε εφαρμογή στο τέλος του 2025. Επομένως, η «μεγάλη» διασύνδεση βρίσκεται από το τέλος του προηγούμενου έτους σε κανονική αλλά όχι σε εμπορική λειτουργία. Χωρίς την ψυχρή εφεδρεία, άλλωστε, η πλήρης ένταξη της Κρήτης στο διασυνδεδεμένο σύστημα θα δημιουργούσε πρόβλημα τόσο ως προς την παραμονή των μονάδων στο νησί, για περιβαλλοντικούς λόγους, όσο και ως προς την αποζημίωσή τους.
Έρχονται και μπαταρίες
Παράλληλα με τη λύση των συμβατικών μονάδων, το ΥΠΕΝ προωθεί ήδη μία δεύτερη «ασπίδα», που θα μπορεί σταδιακά να περιορίσει την ανάγκη για επιστράτευση των πετρελαϊκών σταθμών. Πρόκειται για την ανάπτυξη standalone συστημάτων αποθήκευσης στην Κρήτη, με ένα χαρτοφυλάκιο μπαταριών συνολικής ισχύος άνω των 100 Μεγαβάτ.
Η επιλογή της αποθήκευσης οφείλεται στο ότι οι μπαταρίες μπορούν να παρέχουν πολύ γρήγορα ισχύ σε περίπτωση διαταραχής, λειτουργώντας συμπληρωματικά προς τις διασυνδέσεις και τις μονάδες εφεδρείας. Με αυτό τον τρόπο μπορούν να αποτελέσουν ένα επιπλέον επίπεδο προστασίας.
Παράλληλα, η αξία τους δεν περιορίζεται στο σενάριο έκτακτης ανάγκης. Τα συστήματα αποθήκευσης μπορούν να αξιοποιούνται για την καλύτερη διαχείριση της ηλεκτρικής ζήτησης, για υπηρεσίες ευελιξίας και εξισορρόπησης, αλλά και για μεγαλύτερη απορρόφηση της παραγωγής από ΑΠΕ. Το τελευταίο αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς, μετά την ένταξη της Κρήτης στο διασυνδεδεμένο σύστημα, ανοίγει ο δρόμος για περαιτέρω ανάπτυξη ανανεώσιμων μονάδων στο νησί.
Η νέα εποχή μετά την Κρήτη-Αττική
Η ανάγκη για πρόσθετες δικλείδες ασφαλείας δεν αναιρεί τη μεγάλη αλλαγή που έχει ήδη συντελεστεί στην ηλεκτροδότηση της Κρήτης. Με την Κρήτη-Αττική και την Κρήτη-Πελοπόννησος σε λειτουργία, το νησί μπορεί πλέον να καλύπτει τις ανάγκες του από το ηπειρωτικό σύστημα, περιορίζοντας δραστικά την ανάγκη λειτουργίας των τοπικών πετρελαϊκών μονάδων.
Η διασύνδεση Κρήτη-Αττική έχει, συνεπώς, μετατρέψει ριζικά το μοντέλο ηλεκτροδότησης του νησιού, με το ζητούμενο πλέον να είναι η ενίσχυση της ανθεκτικότητας του νέου συστήματος. Η διατήρηση των συμβατικών μονάδων σε ψυχρή εφεδρεία αποτελεί την άμεση λύση, ενώ η ανάπτυξη standalone μπαταριών άνω των 100 MW αποτελεί το επόμενο βήμα προς ένα πιο ευέλικτο και λιγότερο εξαρτημένο από πετρέλαιο σύστημα.
Για το ΥΠΕΝ, επομένως, η πρόκληση είναι διπλή: αφενός να ολοκληρωθούν εγκαίρως οι διαδικασίες με την Κομισιόν ώστε ο μηχανισμός ψυχρής εφεδρείας να ενεργοποιηθεί έως την 1η Οκτωβρίου και αφετέρου να προχωρήσει η νέα υποδομή αποθήκευσης. Με αυτό τον τρόπο, η πλήρης αξιοποίηση της διασύνδεσης Κρήτη-Αττική θα συνοδεύεται από ένα διαδοχικό σύστημα εφεδρειών, ικανό να προστατεύσει την ηλεκτροδότηση του νησιού ακόμη και στο δυσμενές σενάριο μιας βλάβης του καλωδίου.
